Τα 12 μίλια, η τουρκική αμφισβήτηση και η ελληνική απάντηση
Τι υποστηρίζει η Άγκυρα για την επήρεια των νησιών και πού στηρίζεται η θέση της Αθήνας - Οι αποφάσεις των διεθνών δικαστηρίων, το δικαίωμα επέκτασης των χωρικών υδάτων και ο δρόμος προς τη Χάγη
Ακολουθήστε το newsontime.gr στο Google News
Μείνετε πάντα ένα βήμα μπροστά. Ενεργοποιήστε τις ενημερώσεις και μάθετε πρώτοι όλες τις έκτακτες ειδήσεις.
Μια συνολική παρουσίαση της τουρκικής επιχειρηματολογίας για το Αιγαίο επιχειρεί ο αρθρογράφος της «Milliyet» Özay Şendir, αναλαμβάνοντας να αποδείξει ότι το διεθνές δίκαιο και η νομολογία των διεθνών δικαστηρίων βρίσκονται ήδη πιο κοντά στις θέσεις της Άγκυρας.
Σε άρθρο του με τίτλο «Απέναντι στην Αθήνα αρκεί ήδη ο νόμος» ο κ. Şendir υποστηρίζει ότι η Τουρκία δεν χρειάζεται να προσφύγει στη στρατιωτική ισχύ για να προωθήσει τις θέσεις της. Βεβαίως, προς το τέλος επιστρέφει στη γνώριμη πολεμική ρητορική, διαβεβαιώνοντας ότι η Τουρκία δεν έχει κανέναν λόγο να φοβάται μια σύγκρουση με την Ελλάδα.
Επίφαση μετριοπάθειας και επιθετική ρητορική
Πρόκειται για τη συνήθη αντίφαση ανάμεσα στην επίκληση του διεθνούς δικαίου και τη διαρκή υπενθύμιση της στρατιωτικής ισχύος – σύμφωνα με ένα σταθερό μοτίβο της τουρκικής δημόσιας συζήτησης, που αρκεί για να κατατροπώσει περίπου από την Ελλάδα μέχρι και τους… Αυστραλούς.
Ο αρθρογράφος στη συνέχεια «κάνει την καρδιά του πέτρα» και αποδοκιμάζει τις ακραίες φωνές που ζητούν ακόμη και την ενσωμάτωση ελληνικών νησιών στην Τουρκία, διευκρινίζοντας ότι τέτοιες απόψεις δεν αποτελούν επίσημη πολιτική της Άγκυρας.
Πίσω από αυτή την επίφαση μετριοπάθειας ωστόσο υιοθετεί το σύνολο σχεδόν της τουρκικής επιχειρηματολογίας, ότι το Αιγαίο αποτελεί γεωγραφικά και νομικά «ειδική περίπτωση» και ότι οι γενικοί κανόνες του δικαίου της θάλασσας δεν μπορούν να εφαρμοστούν χωρίς ουσιαστικές προσαρμογές – όλες, κατά αξιοσημείωτη σύμπτωση, προς όφελος της Τουρκίας.
«Επίμονος αντιρρησίας»
Η βασική θέση που προβάλλεται από τον κ. Şendir αλλά και από άλλους Τούρκους αναλυτές είναι ότι η αναγνώριση πλήρους επήρειας στα ελληνικά νησιά θα περιόριζε υπερβολικά τις θαλάσσιες ζώνες της Τουρκίας και θα απέκλειε τις μικρασιατικές ακτές από μεγάλο μέρος του Αιγαίου.
Για να στηριχθεί αυτή η άποψη, γίνεται επίκληση της αρχής τής μη παρεμπόδισης, της ευθυδικίας και αποφάσεων διεθνών δικαστηρίων που περιόρισαν την επίδραση νησιών στη χάραξη θαλάσσιων συνόρων. Αναφέρονται ιδιαίτερα οι υποθέσεις των Νήσων της Μάγχης, της Λιβύης με τη Μάλτα και της Ρουμανίας
με την Ουκρανία για το Φιδονήσι.
Η Άγκυρα υποστηρίζει ακόμη ότι επειδή δεν έχει προσχωρήσει στη σύμβαση του ΟΗΕ για το δίκαιο της θάλασσας, έχει διατηρήσει τη θέση του «επίμονου αντιρρησία» απέναντι σε κρίσιμες διατάξεις της, μεταξύ των οποίων εκείνες για τα 12 ναυτικά μίλια και το καθεστώς των νησιών. Παράλληλα, επικαλείται τον ημίκλειστο χαρακτήρα του Αιγαίου για να υποστηρίξει ότι οποιαδήποτε ελληνική ενέργεια πρέπει να προηγείται συνεννόησης και συνεργασίας με την Τουρκία.
Το τελικό συμπέρασμα της τουρκικής ανάγνωσης είναι ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 μίλια, ενώ τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου πρέπει να έχουν περιορισμένη ή ακόμη και μηδενική επήρεια στην οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ.
Το κυριαρχικό δικαίωμα
Η ελληνική θέση έχει ως αφετηρία το άρθρο 3 της σύμβασης του ΟΗΕ για το δίκαιο της θάλασσας, σύμφωνα με το οποίο κάθε παράκτιο κράτος έχει το δικαίωμα να καθορίσει το εύρος της χωρικής του θάλασσας έως τα 12 ναυτικά μίλια.
Η Ελλάδα επομένως διαθέτει το κυριαρχικό δικαίωμα να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στο Αιγαίο από τα 6 στα 12 μίλια. Η άσκηση του δικαιώματος αυτού αποτελεί μονομερή πράξη και δεν προϋποθέτει την προηγούμενη συναίνεση της Τουρκίας ή οποιουδήποτε άλλου κράτους.
Όπου η απόσταση ανάμεσα στις ελληνικές και τις τουρκικές ακτές είναι μικρότερη των 24 ναυτικών μιλίων, τα χωρικά ύδατα δεν μπορούν να αναπτυχθούν ανεμπόδιστα έως τα 12 μίλια και από τις δύο πλευρές. Στις περιπτώσεις αυτές εφαρμόζονται οι κανόνες οριοθέτησης του διεθνούς δικαίου και, καταρχήν, η αρχή της μέσης γραμμής, με τις εξαιρέσεις που προβλέπει το άρθρο 15 της σύμβασης. Η παράμετρος αυτή δεν περιορίζει το ελληνικό δικαίωμα επέκτασης. Καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο θα χαραχτεί το εξωτερικό όριο της χωρικής θάλασσας εκεί όπου συναντώνται οι τίτλοι δύο κρατών.
Η Ελλάδα άσκησε ήδη το δικαίωμά της στο Ιόνιο. Το γεγονός ότι δεν το έχει ασκήσει μέχρι σήμερα στο Αιγαίο δεν συνεπάγεται παραίτηση, ούτε αποδυναμώνει τον νομικό της τίτλο. Η επιλογή του χρόνου και του τρόπου άσκησής του ανήκει αποκλειστικά στην ελληνική Πολιτεία.
Η αντίφαση
Η Τουρκία εφαρμόζει η ίδια χωρικά ύδατα 12 ναυτικών μιλίων στη Μεσόγειο και στον Εύξεινο Πόντο, αλλά απορρίπτει την εφαρμογή του ίδιου κανόνα από την Ελλάδα στο Αιγαίο. Από το 1995 διατηρεί μάλιστα σε ισχύ την εξουσιοδότηση της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης προς την κυβέρνηση να χρησιμοποιήσει
όλα τα μέσα -ακόμη και στρατιωτικά- αν η Ελλάδα επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα.
Η απειλή αυτή δεν δημιουργεί νομικό δικαίωμα υπέρ της Τουρκίας. Αντιθέτως η απειλή χρήσης βίας βρίσκεται σε ευθεία αντίθεση με τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, ο οποίος απαγορεύει τόσο τη χρήση όσο και την απειλή χρήσης βίας κατά της εδαφικής ακεραιότητας ή της πολιτικής ανεξαρτησίας ενός
κράτους.
Η γεωγραφική ιδιομορφία του Αιγαίου μπορεί να δημιουργεί πρακτικές και πολιτικές δυσκολίες. Δεν επιτρέπει όμως στην Τουρκία να μετατρέπει την αντίθεσή της στην άσκηση ενός ελληνικού δικαιώματος σε απειλή πολέμου.
Η επέκταση των χωρικών υδάτων δεν κλείνει τη ναυσιπλοΐα.
Eνα από τα βασικά τουρκικά επιχειρήματα είναι ότι η επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων θα μετατρέψει το Αιγαίο σε «ελληνική λίμνη» και θα περιορίσει τη διεθνή ναυσιπλοΐα. Η χωρική θάλασσα όμως δεν αποτελεί περιοχή απόλυτης απαγόρευσης της διέλευσης. Η σύμβαση για το δίκαιο της θάλασσας προβλέπει το δικαίωμα αβλαβούς διέλευσης των πλοίων όλων των κρατών. Περιλαμβάνει επίσης ειδικές ρυθμίσεις για τα στενά που χρησιμοποιούνται για τη διεθνή ναυσιπλοΐα, όπου συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Συνεπώς η άσκηση του δικαιώματος των 12 μιλίων επεκτείνει την ελληνική κυριαρχία στη χωρική θάλασσα, αλλά δεν ισοδυναμεί με κλείσιμο των θαλάσσιων οδών ή απαγόρευση της νόμιμης διέλευσης.
Τα νησιά παράγουν θαλάσσιες ζώνες
Το δεύτερο θεμέλιο της ελληνικής θέσης βρίσκεται στο άρθρο 121 της σύμβασης. Τα νησιά παράγουν τις ίδιες κατηγορίες θαλάσσιων ζωνών με τις ηπειρωτικές ακτές, συγκεκριμένα
χωρική θάλασσα, συνορεύουσα ζώνη, υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ.
Εξαίρεση αποτελούν μόνο οι βράχοι που δεν μπορούν να συντηρήσουν ανθρώπινη διαβίωση ή αυτοτελή οικονομική ζωή. Ακόμη και αυτοί πάντως διαθέτουν χωρικά ύδατα. Μεγάλα και κατοικημένα ελληνικά νησιά όπως η Κρήτη, η Ρόδος, η Κάρπαθος, η Κως, η Σάμος, η Χίος και η Λέσβος παράγουν επομένως θαλάσσιες ζώνες. Η εγγύτητά τους προς τη Μικρά Ασία δεν τα μετατρέπει σε νομικά ανύπαρκτες γεωγραφικές μονάδες, ούτε επιτρέπει στην τουρκική υφαλοκρηπίδα να τα υπερπηδήσει.
Τα νησιά παράγουν θαλάσσιες ζώνες αυτοδικαίως. Όπου οι ελληνικοί και οι τουρκικοί τίτλοι επικαλύπτονται, το ακριβές όριο πρέπει να καθοριστεί με συμφωνία ή από διεθνές δικαιοδοτικό όργανο.
Τι δείχνουν οι δικαστικές αποφάσεις
Οι αποφάσεις που επικαλείται ο κ. Şendir αποδεικνύουν ότι η γεωγραφία κάθε περιοχής εξετάζεται χωριστά. Δεν θεσπίζουν όμως γενικό κανόνα παραμερισμού των νησιών υπέρ των ηπειρωτικών ακτών. Στην υπόθεση των Νήσων της Μάγχης το 1977 το διαιτητικό δικαστήριο περιόρισε την επίδρασή τους στην κύρια γραμμή οριοθέτησης, αλλά δεν τους στέρησε τη θαλάσσια ζώνη.
Στην υπόθεση Λιβύης – Μάλτας το 1985 το Διεθνές Δικαστήριο αναγνώρισε ότι η Μάλτα, ως νησιωτικό κράτος, διαθέτει υφαλοκρηπίδα. Η απόφαση αφορούσε την τελική τοποθέτηση της γραμμής και όχι την ύπαρξη του δικαιώματος.
Στην υπόθεση Ρουμανίας – Ουκρανίας το 2009 το Φιδονήσι δεν χρησιμοποιήθηκε για τη διαμόρφωση της ευρύτερης οριοθετικής γραμμής, διατήρησε όμως τα χωρικά του ύδατα. Επρόκειτο επιπλέον για μια μικρή και απομονωμένη νησίδα, όχι για μεγάλα κατοικημένα νησιά ή για ολόκληρα νησιωτικά συμπλέγματα.
Η επίκληση της ευθυδικίας δεν παρέχει επομένως στην Τουρκία δικαίωμα μονομερούς ανακατανομής του Αιγαίου. Η ευθυδικία εφαρμόζεται μέσα στο πλαίσιο του δικαίου και με βάση τα συγκεκριμένα δεδομένα κάθε υπόθεσης. Δεν αποτελεί αφηρημένη αρχή υπεροχής της ηπειρωτικής ακτής.
Μονομερής δήλωση
Ο κ. Şendir αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην άρνηση της Τουρκίας να προσχωρήσει στην UNCLOS (United Nations Convention on the Law of the Sea, δηλαδή η σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το δίκαιο της θάλασσας, γνωστή και ως το Σύνταγμα των Ωκεανών) και στην επίκληση της ιδιότητας του «επίμονου αντιρρησία».
Η θεωρία αυτή, ακόμη και όταν πληρούνται οι αυστηρές προϋποθέσεις εφαρμογής της, δεν δημιουργεί νέες θαλάσσιες ζώνες υπέρ ενός κράτους και δεν περιορίζει τα δικαιώματα τρίτων. Πολύ περισσότερο, μια μονομερής τουρκική δήλωση ότι θεωρεί «άκυρη» κάθε αντίθετη ελληνική πράξη δεν παράγει από μόνη της διεθνές δίκαιο. Η μη συμμετοχή της Τουρκίας στη σύμβαση δεν επηρεάζει το δικαίωμα της Ελλάδας να εφαρμόσει την UNCLOS ως συμβαλλόμενο μέρος. Δεν καταργεί επίσης τους κανόνες της σύμβασης που έχουν αποκτήσει εθιμικό χαρακτήρα.
Ημίκλειστη θάλασσα χωρίς τουρκικό βέτο
Η Τουρκία επικαλείται τα άρθρα 122 και 123 της UNCLOS, σύμφωνα με τα οποία τα παράκτια κράτη μιας ημίκλειστης θάλασσας πρέπει να συνεργάζονται. Η υποχρέωση συνεργασίας αφορά κυρίως τη διαχείριση των ζώντων πόρων, την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και την επιστημονική έρευνα.
Δεν καταργεί τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών, δεν εγκαθιδρύει καθεστώς συνδιαχείρισης και δεν παρέχει στην Άγκυρα κάποιο δικαίωμα ελέγχου ή έγκρισης των ελληνικών ενεργειών.
Η διαφορά που αναγνωρίζει η Ελλάδα
Η Ελλάδα αναγνωρίζει ως μόνη ελληνοτουρκική διαφορά που μπορεί να υποβληθεί σε διεθνή δικαιοδοτική κρίση την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ. Η Τουρκία επιδιώκει να εντάξει στη διαπραγμάτευση ένα ευρύτερο σύνολο θεμάτων, από τα χωρικά ύδατα και τον εναέριο χώρο μέχρι τη στρατιωτικοποίηση και την κυριαρχία σε νησιά και νησίδες. Για την Αθήνα όμως ζητήματα κυριαρχίας που έχουν ρυθμιστεί με διεθνείς
συνθήκες δεν μπορούν να μετατραπούν εκ των υστέρων σε διαφορές προς διαπραγμάτευση.
Συνεπώς η επιλεκτική ανάγνωση δικαστικών αποφάσεων δεν αρκεί για να εμφανιστούν οι τουρκικές διεκδικήσεις ως ήδη δικαιωμένες. Ο νόμος δεν βρίσκεται «εναντίον της Αθήνας»,
όπως υποστηρίζει ο Özay Şendir. Η ελληνική θέση έχει σαφή και ξεκάθαρη νομική βάση. Τα νησιά παράγουν θαλάσσιες ζώνες, η Ελλάδα διαθέτει δικαίωμα επέκτασης της χωρικής της θάλασσας έως τα 12 μίλια και καμία
απειλή χρήσης βίας δεν μπορεί να ακυρώσει δικαιώματα που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο.
Γιατί το Καστελόριζο «πονάει» τόσο την Τουρκία.
Το Καστελόριζο, επίσημα Μεγίστη, ακολούθησε διαφορετική ιστορική διαδρομή από τον κύριο κορμό του ελληνικού κράτους. Κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο πέρασε υπό γαλλικό έλεγχο και το 1921 παραδόθηκε στην Ιταλία. Με το άρθρο 15 της Συνθήκης της Λωζάννης του 1923 η Τουρκία παραιτήθηκε ρητά υπέρ της Ιταλίας από κάθε δικαίωμα και τίτλο επί των Δωδεκανήσων. Στο κείμενο της συνθήκης κατονομάζεται ρητά και το Καστελόριζο, μαζί με τις νησίδες που εξαρτώνται από αυτό.
Η ελληνική σημαία υψώνεται ξανά στο νησί
Στις 13 Σεπτεμβρίου 1943, λίγες μέρες μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας, κατέπλευσε στο λιμάνι του
Καστελόριζου το ελληνικό αντιτορπιλικό «Ναύαρχος Κουντουριώτης» με κυβερνήτη τον αντιπλοίαρχο Επαμεινώνδα Μπαλτατζή. Το πλοίο αποβίβασε συμμαχικές δυνάμεις και πολεμικό υλικό, ενώ η ελληνική σημαία υψώθηκε ξανά στο νησί.
Το Καστελόριζο καταγράφηκε έτσι ως ένα από τα πρώτα τμήματα ελληνικής γης που απελευθερώθηκαν
κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, αν και ακολούθησε μια δύσκολη περίοδος γερμανικών βομβαρδισμών και εκκένωσης του πληθυσμού. Το οριστικό μεταπολεμικό καθεστώς καθορίστηκε με τη Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων το 1947. Με το άρθρο 14 η Ιταλία παραχώρησε στην Ελλάδα την πλήρη κυριαρχία επί της Ρόδου, του Καστελόριζου και των υπόλοιπων Δωδεκανήσων, μαζί με τις παρακείμενες νησίδες τους. Η επίσημη ενσωμάτωση στην ελληνική επικράτεια ολοκληρώθηκε στις 7 Μαρτίου 1948.
Σήμερα όμως το Καστελόριζο δεν ενοχλεί την Άγκυρα λόγω της ιστορίας ή του μεγέθους του. Την
ενοχλεί λόγω της θέσης του. Το μικρό νησιωτικό σύμπλεγμα βρίσκεται στο ανατολικότερο άκρο της ελληνικής επικράτειας, απέναντι από τις μικρασιατικές ακτές και σε ένα κρίσιμο σημείο για τη διαμόρφωση των θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο. Το σύμπλεγμα της Μεγίστης δεν περιλαμβάνει μόνο το Καστελόριζο αλλά και τη Ρω, τη Στρογγύλη και μικρότερες νησίδες. Η Στρογγύλη, ως το ανατολικότερο ελληνικό έδαφος της περιοχής, έχει ιδιαίτερη γεωγραφική σημασία, επειδή η θαλάσσια προβολή του συμπλέγματος επηρεάζει τους συσχετισμούς μιας μελλοντικής οριοθέτησης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας και, ευρύτερα, τη σχέση των ελληνικών θαλάσσιων δικαιωμάτων με εκείνα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Αυτό βρίσκεται στον πυρήνα της τουρκικής ενόχλησης. Η Άγκυρα επιδιώκει να αντιμετωπίσει την Ανατολική Μεσόγειο κυρίως ως χώρο αντιπαράθεσης των μεγάλων ηπειρωτικών ακτών.
Η γεωγραφική συνέχεια των δικαιωμάτων της χώρας μας
Αν το Καστελόριζο και τα υπόλοιπα νησιά του συμπλέγματος ληφθούν κανονικά υπόψη, η τουρκική θαλάσσια προβολή προς τα δυτικά και νοτιοδυτικά περιορίζεται, ενώ ενισχύεται η γεωγραφική συνέχεια των ελληνικών δικαιωμάτων από τη Ρόδο και την Κάρπαθο προς την περιοχή της Κύπρου. Για την Ελλάδα το σύμπλεγμα της Μεγίστης αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο οποιασδήποτε μελλοντικής οριοθέτησης και δεν μπορεί να διαγραφεί από τον χάρτη, όπως επιδιώκει στην πράξη η τουρκική θεωρία.
Μικρό λεξικό σημαντικών όρων.
• Αιγιαλίτιδα ζώνη ή χωρικά ύδατα: Η θαλάσσια περιοχή που εκτείνεται από τις ακτές ενός κράτους προς
τη θάλασσα. Σε αυτήν το παράκτιο κράτος ασκεί κυριαρχία στα ύδατα, στον βυθό, στο υπέδαφος και στον
υπερκείμενο εναέριο χώρο. Σύμφωνα με την UNCLOS, μπορεί να έχει εύρος έως 12 ναυτικά μίλια. Η Ελλάδα εφαρμόζει σήμερα 6 νμ στο Αιγαίο και 12 νμ στο Ιόνιο.
• Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη – ΑΟΖ: Θαλάσσια ζώνη που μπορεί να φτάσει έως 200 ναυτικά μίλια από τις γραμμές βάσης. Το παράκτιο κράτος δεν έχει πλήρη κυριαρχία αλλά αποκλειστικά κυριαρχικά δικαιώματα για την έρευνα, εκμετάλλευση και διαχείριση φυσικών πόρων, όπως αλιεύματα, υδρογονάνθρακες και υπεράκτια ενέργεια. Όταν οι ακτές δύο κρατών απέχουν λιγότερο από 400 νμ, απαιτείται οριοθέτηση.
• Υφαλοκρηπίδα: Ο βυθός και το υπέδαφος που αποτελούν τη φυσική θαλάσσια προέκταση ενός κράτους.
Το παράκτιο κράτος διαθέτει αποκλειστικά δικαιώματα έρευνας και εκμετάλλευσης των πόρων της. Σε αντίθεση με την ΑΟΖ, τα δικαιώματα στην υφαλοκρηπίδα υπάρχουν αυτοδικαίως και δεν απαιτούν προηγούμενη ανακήρυξη.
• Η διαφορά ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας: Η υφαλοκρηπίδα αφορά τον βυθό και το υπέδαφος. Η ΑΟΖ περιλαμβάνει επιπλέον δικαιώματα στα υπερκείμενα ύδατα, κυρίως για την αλιεία αλλά και για την παραγωγή ενέργειας από νερό, ανέμους και ρεύματα. Η ΑΟΖ πρέπει να ανακηρυχθεί, ενώ η υφαλοκρηπίδα υπάρχει αυτοδικαίως.
• Γραμμές βάσης: Οι γραμμές από τις οποίες μετριούνται η αιγιαλίτιδα ζώνη και οι υπόλοιπες θαλάσσιες
ζώνες. Κατά κανόνα ακολουθούν τη γραμμή της άμπωτης κατά μήκος της ακτής. Σε ειδικές γεωγραφικές περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθούν ευθείες γραμμές βάσης υπό τις προϋποθέσεις του διεθνούς δικαίου.
• Εσωτερικά ύδατα: Τα ύδατα που βρίσκονται προς την ξηρά από τις γραμμές βάσης, όπως λιμένες, όρμοι
και ορισμένοι κόλποι. Σε αυτά το κράτος ασκεί πλήρη κυριαρχία, όπως ακριβώς και στο χερσαίο έδαφός του.
• Συνορεύουσα ζώνη: Ζώνη που μπορεί να εκτείνεται έως 24 ναυτικά μίλια από τις γραμμές βάσης. Το κράτος δεν ασκεί πλήρη κυριαρχία, αλλά μπορεί να διενεργεί ελέγχους για την αποτροπή ή την τιμωρία
παραβάσεων τελωνειακών, φορολογικών, μεταναστευτικών και υγειονομικών κανόνων.
• Οριοθέτηση: Η διαδικασία καθορισμού του θαλάσσιου συνόρου μεταξύ κρατών των οποίων οι θαλάσσιες ζώνες επικαλύπτονται. Πραγματοποιείται με συμφωνία ή, εφόσον τα κράτη συναινέσουν, με απόφαση διεθνούς δικαστηρίου ή διαιτητικού οργάνου.
• Μέση γραμμή – ίση απόσταση: Γραμμή της οποίας κάθε σημείο απέχει εξίσου από τα πλησιέστερα σημεία
των ακτών των δύο κρατών. Αποτελεί βασική αφετηρία σε πολλές οριοθετήσεις, αλλά μπορεί να προσαρμοστεί όταν συντρέχουν σχετικές περιστάσεις ώστε να επιτευχθεί δίκαιο αποτέλεσμα.
• Επήρεια νησιού: Ο βαθμός στον οποίο ένα νησί επηρεάζει την τελική γραμμή οριοθέτησης. Ένα νησί μπορεί να διαθέτει δικαίωμα σε θαλάσσιες ζώνες, αλλά κατά την οριοθέτηση να του δοθεί πλήρης, μειωμένη ή, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, μηδενική πρόσθετη επήρεια. Η επήρεια δεν ταυτίζεται με την κυριαρχία επί του νησιού.
• Νησί και βράχος: Νησί είναι ένας φυσικά σχηματισμένος χερσαίος χώρος που περιβάλλεται από νερό
και παραμένει πάνω από την επιφάνεια κατά την πλημμυρίδα. Οι βράχοι που δεν μπορούν να συντηρήσουν
ανθρώπινη διαβίωση ή αυτοτελή οικονομική ζωή δεν παράγουν ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα, διαθέτουν όμως
χωρικά ύδατα.
• Αβλαβής διέλευση: Το δικαίωμα πλοίων όλων των κρατών να διέρχονται από τα χωρικά ύδατα άλλου
κράτους, εφόσον η διέλευση είναι συνεχής, ταχεία και δεν απειλεί την ειρήνη, την ασφάλεια ή την τάξη του
παράκτιου κράτους.
• Διεθνή στενά και διέλευση: Στενά που συνδέουν τμήματα ανοικτής θάλασσας ή ΑΟΖ και χρησιμοποιούνται για τη διεθνή ναυσιπλοΐα. Όπου πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις, εφαρμόζεται ειδικό καθεστώς διέλευσης, ευρύτερο από την απλή αβλαβή διέλευση.
• Διεθνή ύδατα: Δημοσιογραφικός περισσότερο -παρά αυστηρά νομικός- όρος για θαλάσσιες περιοχές που
δεν αποτελούν χωρικά ύδατα κάποιου κράτους. Μια περιοχή μπορεί να βρίσκεται μέσα στην ΑΟΖ ενός κράτους και, παρότι δεν είναι χωρική θάλασσα, να υπόκειται σε συγκεκριμένα κυριαρχικά οικονομικά δικαιώματά του.
• Κυριαρχία και κυριαρχικά δικαιώματα: Η κυριαρχία ασκείται στο έδαφος, στα εσωτερικά ύδατα και στη
χωρική θάλασσα. Τα κυριαρχικά δικαιώματα είναι ειδικότερα και λειτουργικά: ασκούνται στην ΑΟΖ και στην
υφαλοκρηπίδα κυρίως για έρευνα, εκμετάλλευση και διαχείριση φυσικών πόρων. Η ΑΟΖ συνεπώς δεν αποτελεί εθνικό έδαφος
Ακολουθήστε το newsontime.gr στο Google News
Μείνετε πάντα ένα βήμα μπροστά. Ενεργοποιήστε τις ενημερώσεις και μάθετε πρώτοι όλες τις έκτακτες ειδήσεις.
Προστασία Περιεχομένου
Απαγορεύεται η αναπαραγωγή ή αναδημοσίευση του παρόντος άρθρου χωρίς σαφή αναφορά στην πηγή newsontime.gr και ενεργό σύνδεσμο προς το www.newsontime.gr.
